Ons specialisme
Het omgevingsrecht komt nu nog grotendeels samen in de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht. Uit deze wet volgt de omgevingsvergunning die vereist is voor onder andere bouwactiviteiten, het voeren van een bedrijf, het kappen van bomen etc. In de nabije toekomst zal de Omgevingswet van kracht worden die een nog grotere overkoepelende betekenis zal krijgen. Wij zijn voorbereid op de inwerkingtreding van de Omgevingswet en hebben ruimte ervaring met het begeleiden van bestemmingsplan- en vergunningprocedures. Zowel de initiatiefnemer als de belanghebbende die een ontwikkeling wil inperken kan bij ons terecht.
Wat is omgevingsrecht?
Omgevingsrecht is de verzameling van wetten en regels die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving. De inhoud van deze leefomgeving wordt bepaald door ruimtegebruik, milieu en natuur. Deze factoren zijn onderwerp van een groot aantal wetten (waaronder de Wet ruimtelijke ordening, de Wet milieubeheer en de Natuurbeschermingswet). De regels in deze en andere wetten bepalen wat gebruikers in hun leefomgeving aan ruimtelijke ingrepen mogen doen. Er is bijvoorbeeld bepaald wat er mag worden gebouwd, welke bedrijfsactiviteiten zijn toegestaan en met welke diersoorten rekening moet worden gehouden. Daarmee is het omgevingsrecht de basis voor de overheid om ruimtelijk beleid vast te stellen en uit te (laten) voeren. Verdragen uit Europa kunnen hierin worden geïmplementeerd. Maar ook eigen beleidskeuzes, die zowel op landelijk, provinciaal als lokaal niveau effect hebben, worden onderdeel van het omgevingsrecht.
Handhaving
De Staat der Nederlanden stelt regels vast, maar ook gemeentes, provincies en waterschappen hebben mogelijkheden om regelgeving vast te stellen. Daarnaast hebben zij middelen tot hun beschikking om naleving van deze regels af te dwingen. Door middel van een last onder dwangsom, bestuursdwang of een bestuurlijke boete kan een overheidsinstantie afdwingen dat de regels worden nageleefd. Deze middelen gelden in het gehele bestuursrecht en zijn dan ook opgenomen in de Algemene wet bestuursrecht (Awb).
Oplossingen
Als een burger of rechtspersoon het niet eens is met een besluit van de overheid staat daar doorgaans bezwaar en beroep tegen open. Dit geldt bijvoorbeeld voor bestemmingsplannen, omgevingsvergunningen, dwangsommen, verkeersboetes, subsidiebesluiten enzovoorts.
In de voorbereidingsfase van een besluit kan de mogelijkheid bestaan om bedenkingen (als reactie op een conceptbesluit), zienswijze (als reactie op een ontwerpbesluit) of bezwaar in te dienen (bij het definitieve besluit). Het bestuursorgaan dat de beslissing moet nemen kan in dit stadium haar besluit nog heroverwegen en tot een beslissing komen waar de betrokken partij zich wel in kan vinden. Hierbij is in principe dus nog geen rechter betrokken.
Als het bestuursorgaan een definitieve beslissing heeft genomen is beroep en/of hoger beroep mogelijk. In dat geval gaat een rechter over het besluit oordelen. Het verschilt sterk welke mogelijkheden er zijn om een besluit aan te vechten. Het is dus van groot belang voor bestuursorganen om dit duidelijk in de procedure te vermelden en voor de betrokken partijen om zeker te zijn dat zij op het juiste moment en op de juiste manier hun belangen kenbaar maken.
Vaak is wel vereist dat de betrokkene belanghebbend is zoals bepaald in de Awb. Ook moet de regel waar een belanghebbende zich op beroept strekken tot zijn bescherming (relativiteitsvereiste). Als hier geen sprake van is kan de betrokkene niet met succes een besluit aanvechten.
Omgevingswet
Het omgevingsrecht is nu in verschillende wetten geregeld. De belangrijkste wet is de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht, die in 2008 in werking trad. Verschillende wetten werden daarmee samengevoegd tot één wet. Inmiddels is in de Tweede Kamer ingestemd met de Omgevingswet. Gestreefd wordt naar inwerkingtreding van deze wet in 2021. De 26 wetten worden dan samengevoegd in één.
Doel van de Omgevingswet is een verbeterde afstemming van de plannen voor ruimtelijke ordening, milieu en natuur, het stimuleren van duurzame projecten en overheidsorganen meer ruimte geven om hun beleid af te stemmen lokale behoeften en doelstellingen. Op deze website houden wij de ontwikkelingen uiteraard bij.
Veelgestelde vragen over omgevingsrecht
Wat is een buitenplanse omgevingsplanactiviteit?
Dat is een activiteit die in strijd is met het omgevingsplan en waarvoor de gemeente toch een omgevingsvergunning kan verlenen. De gemeente beoordeelt of er sprake is van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. In gevallen die de gemeenteraad heeft aangewezen, moet de raad eerst adviseren. Lees meer over de omgevingsvergunning.
Hoe kom ik op tegen een wijziging van het omgevingsplan?
Tegen het ontwerp kunt u binnen zes weken een zienswijze indienen bij de gemeenteraad. Tegen het vastgestelde plan staat geen bezwaar open: u stelt binnen zes weken rechtstreeks beroep in bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Zie ook ons overzicht over het omgevingsplan.
Wat is een gemeentelijk voorkeursrecht?
Als de gemeente een voorkeursrecht op uw grond vestigt, moet u de grond bij een voorgenomen verkoop eerst aan de gemeente aanbieden. U bent niet verplicht te verkopen. Het voorkeursrecht geldt voor een beperkte tijd, die afhangt van de grondslag. Lees meer over het gemeentelijk voorkeursrecht en over de geldingsduur.
Hoeveel parkeerplaatsen moet ik bij een bouwplan realiseren?
Dat volgt uit de parkeernormen van de gemeente. Die staan in het omgevingsplan of in een parkeernota waarnaar het plan verwijst. Het aantal hangt af van de functie, de omvang en de ligging van het bouwplan. Vaak kan de gemeente van de norm afwijken als u een goede onderbouwing geeft. Zie parkeernormen in het omgevingsplan.
Is participatie verplicht bij een vergunningaanvraag?
Bij de aanvraag moet u aangeven of u omwonenden en andere betrokkenen bij het plan heeft betrokken, en zo ja met welk resultaat. Participatie zelf is alleen verplicht voor buitenplanse activiteiten die de gemeenteraad daarvoor heeft aangewezen. Ook waar het niet verplicht is, weegt een goed participatietraject mee in de beoordeling.
Wat is de ladder voor duurzame verstedelijking?
De ladder is een motiveringseis voor nieuwe stedelijke ontwikkelingen, zoals woningbouw of een bedrijventerrein. De gemeente moet onderbouwen dat er behoefte bestaat aan de ontwikkeling. Ligt de locatie buiten bestaand stedelijk gebied, dan moet zij ook uitleggen waarom de ontwikkeling niet binnen dat gebied kan. Lees meer over de ladder.
